Sương mù ở Indonesia và câu hỏi về hai chuẩn mực của BWF: Ashmita Chaliha và hành trình tìm kiếm sự công bằng

Từ bảng Excel Đà Nẵng đến thánh đường cỏ xanh Moscow, hành trình nào cũng bắt đầu bằng một con số. Với Ashmita Chaliha, con số đó là 10-21, 21-10, 21-17 – ba hiệp đấu đầy biến động trong trận đấu thuộc vòng trước tứ kết Indonesia Masters Super 100. Nhưng khi cô bước ra khỏi sân, ánh mắt cô không dừng lại ở bảng tỉ số. Cô nhìn lên trần nhà thi đấu, nơi ánh đèn xuyên qua lớp không khí mù mịt như sương mù, và đặt một câu hỏi khiến cả BWF phải chú ý: 'Nếu giải đấu này được tổ chức ở Ấn Độ, liệu chúng ta có đang lên tiếng?' Chaliha, 26 tuổi, đang có một mùa giải được giới chuyên môn gọi là 'đáng nhớ'. Là hạt giống số một tại giải Super 100 – hạng đấu thấp nhất trong năm cấp độ của BWF World Tour – cô được kỳ vọng sẽ tiến sâu. Ở vòng 32, cô vượt qua tay vợt Thái Lan Pornpicha Choeikeewong với tỉ số sát nút 21-17, 23-21, cho thấy khả năng thắng những điểm số quyết định. Đến vòng trước tứ kết, cô đối mặt với Goh Jin Wei – cựu vô địch trẻ thế giới người Malaysia, người từng trải qua ca phẫu thuật tim và trở lại thi đấu. Trận đấu diễn ra kịch tính: Chaliha thua trắng 10-21 ở hiệp một, rồi đáp trả bằng 21-10, và kết thúc với 21-17 ở hiệp ba. Nhưng thay vì ăn mừng, cô lại dành thời gian để nói về điều kiện thi đấu: không khí ô nhiễm, thiếu hệ thống lọc, và cảm giác bị bỏ rơi tại một giải đấu mà BWF dường như không quan tâm đến chất lượng. Điều khiến lời phàn nàn của Chaliha trở nên đặc biệt không phải là nội dung – vì các tay vợt luôn phàn nàn về điều kiện thi đấu – mà là nguồn gốc của nó. Cô đến từ Ấn Độ, một quốc gia từng liên tục bị các tay vợt quốc tế chỉ trích về chất lượng không khí và vệ sinh trong các giải đấu của mình. Năm 2026, tay vợt Đan Mạch Anders Antonsen đã rút lui khỏi India Open Super 750 và chấp nhận nộp phạt vì lo ngại ô nhiễm. Mia Blichfeldt cũng từng công khai chê bai tình trạng vệ sinh tại giải đấu này. Vậy mà giờ đây, một tay vợt Ấn Độ lại đang đặt câu hỏi ngược lại: tại sao Indonesia – nơi đang có điều kiện tương tự hoặc tệ hơn – lại không bị soi xét? Sự bất đối xứng này không phải là ngẫu nhiên. Nó phản ánh một thực tế quyền lực trong thể thao quốc tế: các quốc gia có vị thế địa chính trị mạnh hơn, hoặc các giải đấu có giá trị thương mại cao hơn, thường được hưởng sự khoan dung lớn hơn. Indonesia, với lịch sử cầu lông lâu đời và lượng fan khổng lồ, có thể né tránh những chỉ trích mà Ấn Độ phải hứng chịu. Nhưng có một chi tiết quan trọng làm thay đổi cục diện: chỉ vài tháng trước, Ấn Độ vừa đăng cai World Championships lần đầu tiên sau 17 năm, và giải đấu đó được khen ngợi rần rần, kể cả bởi chính Chaliha. Cô đã dành lời cảm ơn đến SAI (Cơ quan Thể thao Ấn Độ) và BAI (Hiệp hội Cầu lông Ấn Độ) vì đã tổ chức một sự kiện đạt chuẩn quốc tế. Chính sự tương phản này tạo nên sức nặng cho lời nói của cô. Cô không phàn nàn một cách chung chung; cô đang đối chiếu một chuẩn mực đã được chứng minh với một thực tế đang diễn ra. Và khi một tay vợt có thể nói 'tôi biết một giải đấu tốt trông như thế nào' – vì cô vừa thi đấu ở đó – thì lời chỉ trích của cô trở nên khó bác bỏ hơn nhiều. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi tại các giải Super 100 ở Đông Nam Á, tôi nhận thấy rằng hầu hết các nhà thi đấu đều thiếu hệ thống lọc không khí đạt chuẩn. Mùa mưa thường mang lại không khí sạch hơn, nhưng mùa khô lại là thảm họa. Tôi từng chứng kiến một trận đấu bị hoãn vì khói mù dày đặc đến mức không nhìn thấy cầu. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn phá vỡ nhịp điệu thi đấu của các tay vợt. Trong khi đó, tại các giải Super 750 hay Super 1000, BWF có hẳn một đội ngũ kiểm tra chất lượng không khí. Sự khác biệt này không chỉ là vấn đề kỹ thuật; nó là vấn đề đạo đức. Một tay vợt xếp hạng 60 thế giới vẫn đổ mồ hôi, vẫn chạy hết sức, vẫn đặt cược sức khỏe của mình vào mỗi trận đấu – tại sao họ lại phải chấp nhận một tiêu chuẩn thấp hơn? Nhưng chúng ta hãy dừng lại một chút. Liệu sự chỉ trích của Chaliha có thực sự thuần túy vì lợi ích của người chơi, hay nó còn là một đòn tâm lý trong cuộc đua giành suất dự Olympic? Ở tuổi 26, cô đang cạnh tranh với Malvika Bansod, Aakarshi Kashyap và Anupama Upadhyaya cho vị trí số hai của Ấn Độ sau PV Sindhu. Một giải Super 100 chỉ mang lại khoảng 5.500 điểm – không đủ để tạo ra bước nhảy vọt lớn trên bảng xếp hạng. Nhưng việc lên tiếng về một vấn đề toàn cầu có thể nâng tầm hình ảnh của cô trước mắt BWF và truyền thông quốc tế. Có một ranh giới mong manh giữa việc bảo vệ quyền lợi người chơi và việc sử dụng nó như một công cụ để gây chú ý. Và khi chúng ta nhìn vào tỉ số của cô trong trận gặp Goh Jin Wei – thua 10-21 ở hiệp một rồi thắng 21-10, 21-17 – chúng ta thấy một sự bất ổn trong phong độ. Liệu việc cô tập trung vào chất lượng không khí có phải là cách để che giấu sự thiếu ổn định của chính mình? Goh Jin Wei, với tiền sử bệnh tim, có thể đã suy sụp thể lực ở hai hiệp cuối, chứ không phải Chaliha đã chơi xuất sắc. Nếu nhìn kỹ, chiến thắng của cô có phần may mắn. Con số không biết nói dối, nhưng cũng hiếm khi kể hết câu chuyện. 10-21, 21-10, 21-17 có thể là câu chuyện về một tay vợt lội ngược dòng, hoặc là câu chuyện về một đối thủ có vấn đề về thể lực. Nhưng câu hỏi mà Chaliha đặt ra vượt ra ngoài phạm vi sân đấu. Tôi viết về những người không ai nhớ tên, bởi bảng thống kê không bao giờ có chữ ký – và những tay vợt ở giải Super 100 chính là những người vô danh đó. Nếu BWF thực sự muốn thể thao này phát triển bền vững, liệu họ có dám thiết lập một tiêu chuẩn không khí tối thiểu cho tất cả các giải đấu, bất kể hạng mục? Hay chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến một thế giới hai tốc độ, nơi các tay vợt hạng thấp phải hy sinh sức khỏe của mình để đổi lấy vài chục điểm trên bảng xếp hạng? Câu trả lời có thể nằm trong làn sương mù mà không ai đo đạc – nhưng nếu không ai lên tiếng, nó sẽ mãi mãi là một câu hỏi bỏ ngỏ.