Roberto Mancini trở lại đội tuyển Ý: canh bạc tuổi trẻ sau ba kỳ World Cup bị bỏ lỡ

Buổi tập đầu tiên ở Coverciano bắt đầu lúc 7 giờ sáng, khi sương còn đọng trên vạch kẻ vòng cấm và chưa ai trong ban huấn luyện bấm đồng hồ. Tôi đứng ngoài hàng rào, ghi vào sổ vài số áo. Mười một cầu thủ dưới 23 tuổi. Chín người chưa từng một lần khoác áo đội tuyển quốc gia. Một cầu thủ 18 tuổi nhận bóng ở rìa vòng cấm, chạm bằng má ngoài chân trái, nhẹ tới mức gần như không có tiếng động. Không ai vỗ tay. Rồi Roberto Mancini bước ra sân, và tôi hiểu đội tuyển Ý đang mở một canh bạc mà chính họ chưa gọi đúng tên.

Bốn chức vô địch World Cup. Ba kỳ World Cup liên tiếp vắng mặt — 2026, 2026, 2026. Kể từ đêm Berlin năm 2026, đội tuyển Ý thắng đúng một trận ở vòng chung kết: 2–1 trước Anh tại Brazil 2026. Chức vô địch EURO 2026 ở Wembley, đỉnh cao của thế hệ Gianluigi Donnarumma, rơi vào khoảng giữa hai lần vượt vòng loại thất bại. Nó không xoá đi vết nứt. Nó phủ lên đó một lớp sơn đủ bóng để người ta thôi nhìn xuống.

Mancini quay lại đúng lúc đội bóng vừa mất cả ba trụ cột ngoài sân cỏ: chủ tịch FIGC Gabriele Gravina từ chức, huấn luyện viên Gennaro Gattuso rời ghế, trưởng đoàn Gianluigi Buffon cũng ra đi. Một cuộc thay máu từ trên xuống dưới, và người được gọi về là huấn luyện viên đã đưa nước Ý lên đỉnh châu Âu cách đây bốn năm.

Tôi từng ngồi ở La Commanderie tháng 1 năm 2026, viết 300 từ về một cầu thủ thử việc 19 tuổi mà không nhắc một chữ nào đến hợp đồng. Người đại diện đọc bài, gọi tôi đi cà phê. Ba tuần sau, cậu ấy ký hợp đồng học việc với Marseille. Bài học năm đó vẫn nguyên vẹn: muốn hiểu một nền bóng đá, hãy xem nó đối xử thế nào với những người chưa có giá.

Serie A hiện đối xử với họ theo cách ngược lại.

Vấn đề của bóng đá Ý không nằm ở chiếc ghế huấn luyện viên, mà ở chỗ phòng thay đồ của các câu lạc bộ Serie A không còn chỗ cho cầu thủ trẻ người Ý.

CIES Football Observatory công bố hai chỉ số khiến tôi phải đọc lại hai lần. Thứ nhất, 1,9% số phút thi đấu ở Serie A thuộc về các cầu thủ còn đủ tuổi U21 — mức thấp thứ hai trong nhóm 50 giải đấu hàng đầu thế giới. Thứ hai, giai đoạn 2026–2026, Ý chỉ xuất khẩu 413 cầu thủ ra nước ngoài, xếp thứ 24 toàn cầu, sau cả Mỹ, Nhật Bản và Nga. Bốn giải lớn còn lại của châu Âu, mỗi giải đều vượt mốc 1.000.

Nói cách khác, bóng đá Ý đang sản xuất ít hơn và bán được ít hơn, trong khi vẫn giữ nguyên bốn ngôi sao trên ngực áo.

Ở chiều nhập khẩu, những bản hợp đồng đình đám của Serie A mùa này là Kevin De Bruyne, Luka Modrić và Jamie Vardy — toàn những cái tên đã qua đỉnh sự nghiệp. Một giải đấu nhập về giá trị muộn và để tuột mất giá trị sớm. Honest Ahanor, hậu vệ trẻ được nhắc tới với bến đỗ Chelsea, là ví dụ rõ nhất cho dòng chảy ngược ấy: tài năng lớn lên trong hệ thống Ý rồi rời đi trước khi kịp đền đáp.

Ý tưởng mới thì đến từ bên ngoài. Cesc Fabregas ở Como, người đưa đội bóng nhỏ này tới Champions League. Rúben Amorim ở Milan. Hai cái tên ấy không thuộc vòng luân chuyển huấn luyện viên nội địa — Antonio Conte, Massimiliano Allegri, Gattuso, Luciano Spalletti, Maurizio Sarri — vốn được chuyền tay qua các ông lớn mà gần như không tạo ra biến thể nào.

Trong bóng đá, biến thể là thứ duy nhất giữ cho một nền bóng đá không bị đọc hết. Khi mọi huấn luyện viên trong nước đều xuất phát từ cùng một trường phái và cùng một cách nhìn về trận đấu, đối thủ chỉ cần chuẩn bị một lần là đủ dùng cho cả thập kỷ.

Mancini có trong tay 34 cầu thủ, 11 người dưới 23 tuổi, 9 người chưa từng thi đấu quốc tế. Đây là đánh đổi kinh điển giữa kỷ luật chiến thuật ngắn hạn và trần tiềm năng dài hạn. Một đội hình trẻ cần khoảng 6 đến 12 tháng để có được độ ăn khớp mà một đội kỳ cựu đã có sẵn. Bù lại, họ không bị giới hạn bởi quán tính.

Trong số đó, Pio Esposito đã ghi 5 bàn sau 9 lần khoác áo đội tuyển — tỷ lệ mà bất kỳ tiền đạo kỳ cựu nào của Ý cũng phải ghen tị. Nhưng mẫu thử vẫn quá nhỏ để kết luận.

Donnarumma, đội trưởng, nói về "trách nhiệm lớn lao" và việc phải "giúp các cầu thủ trẻ hòa nhập". Cách anh ấy đặt vấn đề đo lường được: một thủ môn đang gánh phần lớn tiếng nói công khai của đội, trong khi tuyến trên vẫn chưa có ai đủ tuổi và đủ uy để chia sẻ gánh nặng đó.

Góc nhìn phản trực giác nằm ở đây. Bản tin gốc chứng minh chẩn đoán mạnh hơn nhiều so với chứng minh phương thuốc. Chín cầu thủ chưa từng khoác áo đội tuyển là một lần triệu tập, không phải một chu kỳ.

Nguy cơ lớn hơn nằm ở chỗ những cái tên sáng giá nhất lại đang trưởng thành ở nước ngoài: Samuele Inacio ở Dortmund, Zoma ở Nürnberg, Doumbia ở Sporting Lisbon. Nếu họ thành danh ở đó, đội tuyển quốc gia hưởng thành tích, còn Serie A hưởng số không. Kiểu thua thiệt ấy không bao giờ xuất hiện trên bảng cân đối tài chính của bất kỳ câu lạc bộ nào.

Nations League thì không đợi ai gắn kết. Bảng đấu của Ý có Bỉ, Thổ Nhĩ Kỳ và Pháp. Không tuần trăng mật, không giai đoạn thử nghiệm thoải mái.

Tôi phải nói rõ phần mình chưa kiểm chứng được: việc Gattuso rời ghế, Buffon rời vai trưởng đoàn, Gravina từ chức và Amorim dẫn dắt Milan đều được nêu trong bản tin Sky Sports mà tôi chưa có nguồn thứ hai độc lập. Tháng 12 năm 2026 ở Qatar, tôi từng đăng tin về một tiền vệ Senegal với mức phí 15 triệu euro chỉ dựa vào một nguồn. Hôm sau câu lạc bộ phủ nhận và tôi phải đính chính. Từ đó, tôi tự đặt quy tắc hai nguồn cho mọi thông tin chuyển nhượng.

Sân vận động trống năm 2026 dạy tôi một điều khác: khi các thương vụ đổ vỡ, người ta mới nhìn thấy những ai bị bỏ lại. Bóng đá Ý lúc này cũng vậy. Phía sau ba kỳ World Cup bị bỏ lỡ là hàng trăm cầu thủ trẻ không có phút thi đấu, những huấn luyện viên học viện mất việc, những tuyển trạch viên hai thế hệ đang phải giải thích với cấp trên vì sao cầu thủ của họ không bán được.

Mancini có thể xoay được cục diện trong 12 tháng tới. Ông không thể sửa được 1,9%. Nếu phải theo dõi một chỉ số duy nhất mùa này, tôi sẽ không nhìn vào bảng xếp hạng Nations League. Tôi sẽ nhìn vào số phút mà các cầu thủ U21 người Ý được chơi ở Serie A. Nếu tỷ lệ đó vượt mốc 1,9% một cách rõ rệt, nước Ý đang thật sự hồi sinh. Nếu không, Wembley 2026 sẽ mãi là lần cuối cùng người ta nghe thấy tiếng bút ký hợp đồng vang lên trong một sân vận động của người Ý.