Laprovittola tỏa sáng, Joventut Badalona tiến vào chung kết Endesa Super Cup

Đêm Olímpic. Tôi vẫn nhớ một lần trò chuyện với một tuyển trạch viên già rằng bóng rổ không bao giờ được định đoạt ở hiệp một. Nó được định đoạt ở hiệp ba, khi hơi thở đã cạn và bản năng lộ nguyên hình. Đêm Joventut Badalona tiếp Baskonia tại bán kết Endesa Super Cup, tôi ngồi trước màn hình với tách trà đã nguội, và nhìn thấy đúng khoảnh khắc ấy hiện ra. Nico Laprovittola đứng ở đỉnh vòng ba điểm, ngước mắt lên như cách một người đàn ông ngẩng đầu trước câu hỏi lớn nhất đời mình. Trái bóng rời tay anh. Khi tỷ số lần đầu vượt qua ranh giới hai con số - 65-55 - tôi hiểu trận đấu này đã tìm thấy linh hồn của nó. Đêm nay, sân đấu thì thầm - và tôi nghe thấy tiếng thở của môn bóng rổ. Đây là bán kết Endesa Super Cup, giải khởi động mùa giải bóng rổ Tây Ban Nha, thể thức loại trực tiếp một trận. Joventut Badalona bước vào với tư cách đội chủ nhà - đội bóng địa phương, như cách truyền thông xứ bò tót gọi - thi đấu tại Olímpic. Baskonia đến với tư cách một CLB tầm EuroLeague, đội bóng quen chinh chiến ở sân chơi châu lục. Trên lý thuyết, đây là cuộc đối đầu giữa một tập thể được xây bằng những cái tên giàu kinh nghiệm và một đội bóng có chiều sâu đội hình đáng nể. Nhưng Super Cup chưa bao giờ là nơi để lý thuyết lên tiếng. Nó là nơi những tín hiệu đầu mùa được phơi ra, nơi ta nhìn thấy đội bóng nào đã sẵn sàng và đội bóng nào còn đang tìm chính mình. Với Joventut, câu chuyện mùa này xoay quanh một chữ: kinh nghiệm. Sự trở lại của Laprovittola, cùng sự hiện diện của những cái tên lão luyện như Ricky Rubio và Sulejmanovic, cho thấy một chiến lược rõ ràng. Họ tận dụng cửa sổ cạnh tranh ngắn bằng những người đã từng sống qua nhiều trận đánh lớn. Đó là kiểu xây dựng đội bóng mà tôi đã nhìn thấy nhiều lần ở châu Âu. Không cần ngôi sao trẻ, mà cần người biết cách giữ bóng khi đồng hồ đã điểm những giây cuối. Bóng rổ là nỗi buồn đẹp đẽ nhất mà tôi từng biết, và cũng là môn thể thao mà tuổi tác có thể trở thành vũ khí thay vì gánh nặng. Hiệp một diễn ra theo cách không ai muốn nhưng nhiều người ngờ tới. Joventut để Baskonia dẫn trước, và bước vào giờ nghỉ với tỷ số 38-41. Không phải một khoảng cách lớn, nhưng đủ để thấy đội chủ nhà chưa tìm được nhịp. Tôi đã viết nhiều lần rằng bóng rổ đỉnh cao không thắng bằng cảm xúc, nhưng nó luôn bắt đầu từ cảm xúc. Một hiệp một chệch choạc không nói lên điều gì về đẳng cấp. Nó chỉ nói lên rằng đội bóng ấy đang chờ một người đứng lên. Người ấy là Laprovittola. Hiệp ba là hiệp của anh. Bóng rổ hiện đại, khi được dẫn dắt bởi một hậu vệ vừa ghi điểm vừa kiến tạo, thường vận hành theo một logic đơn giản: người cầm bóng tạo ra khoảng trống, và cả đội di chuyển theo khoảng trống ấy. Đó là điều tôi thấy ở Joventut đêm này. Những pha pick-and-roll liên tục, bóng luôn qua tay Laprovittola, và hệ thống tấn công chảy theo hướng anh chỉ. Khi anh ghi điểm, Joventut bùng nổ. Khi anh kiến tạo, các tay ném xung quanh được giải phóng. Cú nhảy vọt của hiệp ba đưa đội chủ nhà vượt lên dẫn 65-55, lần đầu tiên cách biệt chạm ngưỡng hai con số. Kết thúc trận đấu, Laprovittola có 27 điểm và 10 kiến tạo. Đó là một dòng thống kê mà bất kỳ hậu vệ nào cũng mơ ước, nhưng điều đáng nói hơn nằm ở cách nó ra đời. Một hậu vệ bước sang tuổi ba mươi tư, trở về sau quãng thời gian xa sân đấu, lập tức được giao vai trò người cầm trịch. Báo chí Tây Ban Nha gọi anh là đao phủ chính của Joventut, và mô tả anh như một thủ lĩnh từ ngày đầu tiên. Tôi tin vào chi tiết thứ hai hơn chi tiết thứ nhất. Dòng thống kê có thể được tạo ra bởi hệ thống. Nhưng việc trở thành thủ lĩnh trong những ngày đầu ở một CLB mới, điều đó chỉ đến từ con người. Phía bên kia, Baskonia không hề chơi tệ. Kobi Simmons ghi 19 điểm, AJ Lawson thêm 16 điểm. Đó là những con số tròn trịa, đủ để một đội bóng sống sót trong hầu hết các trận đấu. Nhưng bóng rổ không thắng bằng sự phân bổ đều. Nó thắng bằng khoảnh khắc. Baskonia thiếu một khoảnh khắc như khoảnh khắc của Laprovittola, một pha bóng khiến cả nhà thi đấu phải nín thở, một cú ném cắt đứt hy vọng của đối phương. Họ còn một vấn đề nữa: những quả ném phạt. Nguồn tin không cho biết chính xác Baskonia mất bao nhiêu điểm ở vạch ném phạt, nhưng việc đội bóng này bị nhắc đến với những khó khăn ở vạch ném phạt là một tín hiệu đáng lo. Ở đẳng cấp này, mỗi điểm rơi rụng ở vạch ném phạt là một điểm được tặng cho đối thủ. Điều khiến tôi chú ý, và đây là phần tôi muốn nói kỹ, nằm ở cách Joventut kết thúc trận đấu. Tỷ số cuối cùng là 96-84. Nhìn vào đó, ta tưởng tượng một trận thắng thoải mái, một khoảng cách an toàn được thiết lập từ sớm. Nhưng sự thật không phải vậy. Khi trận đấu chỉ còn chưa đầy ba phút, Baskonia đã rút ngắn khoảng cách xuống còn 87-82. Năm điểm. Chỉ năm điểm. Với một đội bóng có khả năng ném xa như Baskonia, năm điểm là khoảng cách mong manh hơn cả một sợi chỉ. Đây chính là điểm mù mà ký ức tập thể của người xem thường bỏ qua. Chúng ta nhớ tỷ số chung cuộc, không nhớ cách nó được tạo ra. Chúng ta nhớ 96-84, không nhớ 87-82. Nhưng chính khoảnh khắc 87-82 mới là khoảnh khắc nói lên bản chất của Joventut đêm nay. Họ để đối thủ quay trở lại. Họ để một trận đấu đã nằm trong tầm tay trở nên căng thẳng trở lại. Và họ thoát ra nhờ điều gì? Nhờ sự điềm tĩnh của những người già, Rubio và Sulejmanovic, những người biết cách giữ bóng, biết cách phạm lỗi đúng lúc, biết cách làm chậm nhịp độ khi đối phương đang hưng phấn. Nước Nga đã dạy tôi rằng tuyệt vọng cũng là một kiểu thăng hoa. Ở đây, tôi muốn nói điều ngược lại: sự thoải mái có thể là một cái bẫy. Joventut thắng, nhưng họ thắng bằng cách đứng bên bờ vực trong ba phút cuối. Nếu Baskonia ném vào một quả ba điểm nữa ở khoảnh khắc ấy, chúng ta có thể đang kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Và ta phải nhìn thẳng vào cấu trúc của chiến thắng này. Một đội bóng mà mọi sáng tạo đều chảy qua một hậu vệ đã qua tuổi thanh xuân là một đội bóng sống trong trạng thái phụ thuộc. Tôi đã xem bóng rổ đủ lâu để biết rằng trong mùa giải thường, điều đó có thể hoạt động. Nhưng đến các trận đấu lớn, nơi đối thủ có cả tuần để nghiên cứu băng hình, nơi các hậu vệ phòng ngự biết chính xác bóng sẽ đi đâu, sự phụ thuộc ấy trở thành điểm yếu chí mạng. Người ta sẽ khóa Laprovittola. Người ta sẽ ép các tay ném khác phải tự tạo ra cơ hội. Và câu hỏi đặt ra là: ai sẽ đứng lên vào ngày ấy? Tôi không muốn tỏ ra bi quan. Joventut đã làm được điều họ cần làm: giành quyền vào chung kết, giữ giấc mơ đoạt chiếc Endesa Super Cup đầu tiên còn nguyên vẹn. Đó là một thành tích, nhất là với một đội bóng không nằm trong nhóm chi tiêu mạnh nhất châu Âu. Nhưng một trận bán kết Super Cup chỉ là tín hiệu đầu mùa, không phải phán quyết cuối mùa. Baskonia mất trận này, nhưng họ có cả một mùa EuroLeague phía trước. Với một CLB đẳng cấp như vậy, một thất bại ở Super Cup có thể không phải là khủng hoảng. Họ có thể đã chọn ưu tiên cho con đường dài. Còn Joventut, họ bước vào chung kết với một niềm tin mong manh và đẹp đẽ. Đội bóng địa phương, trên sân nhà, với những người già trong đội hình. Đó là một câu chuyện mà tôi yêu thích, và cũng là một câu chuyện mà tôi không bao giờ tin trọn vẹn. Bởi vì bài thơ hay nhất luôn là bài thơ dang dở. Chung kết Endesa Super Cup đang gọi Joventut bằng tên của họ. Laprovittola sẽ lại ngước mắt lên đỉnh vòng ba điểm, và cả HLV lẫn khán giả sẽ lại nín thở trong tích tắc bóng rời tay. Nhưng liệu một người có thể gánh cả đội bóng qua hai trận loại trực tiếp liên tiếp? Liệu tuổi tác có đủ điềm tĩnh để bù đắp cho sự thiếu cân bằng trong tấn công? Tiếng vỗ tay ma quái của mùa hè ấy vẫn còn vang trong tôi, như một bài thơ dang dở. Và tôi tự hỏi, đêm chung kết, liệu Joventut có viết được dấu chấm cho câu thơ của chính mình, hay chỉ để lại một khoảng lặng đẹp đẽ khác.