Cuộc đua ghế chủ tịch VFF: chiếc ghế trống trước hạn chót 19/10

Ở tầng hai trụ sở VFF có một căn phòng cửa luôn khép hờ. Người đi qua hành lang chỉ nghe tiếng máy in và giọng ai đó đọc tên câu lạc bộ theo thứ tự alphabet. Tiểu ban nhân sự đang tổng hợp đề cử cho nhiệm kỳ khóa X, giai đoạn 2026–2030. Hạn chót nhận đề cử là ngày 19/10. Trong danh sách sơ bộ do các tổ chức thành viên gửi lên, nhóm chủ tịch có ba cái tên: Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Đức Thụy và một phó chủ tịch đương nhiệm. Ghế phó chủ tịch chuyên môn ghi tên Trần Anh Tú, người được đề cử lại. Ghế phó chủ tịch tài chính để trống, không có tỷ phú USD nào. Tôi đứng cuối hành lang, nghe rõ tiếng thở dài của một kỷ nguyên.

Cần nói ngay rằng đây là danh sách sơ bộ, chưa chốt, và bản thân tiểu ban nhân sự vẫn đang tổng hợp. Người trong cuộc hiểu điều đó hơn ai hết, nên họ chưa vội gán ghế cho bất kỳ ai. Đại hội dự kiến diễn ra cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027. Phiếu bầu thuộc về các tổ chức thành viên: câu lạc bộ chuyên nghiệp, câu lạc bộ hạng dưới và liên đoàn bóng đá các địa phương. Không có lá phiếu nào của khán đài, dù khán đài là nơi mọi cuộc tranh luận bắt đầu.

Nhiệm kỳ sắp khép lại mang theo hai dấu son và hai vết xước. Đội tuyển Việt Nam vô địch ASEAN Championship 2026, danh hiệu Mitsubishi Electric Cup, hoàn tất vào tháng 1/2026. Đội tuyển nữ lần đầu dự World Cup 2026. Ngược lại, đội tuyển nam dừng bước ở vòng loại World Cup 2026 và không vào được vòng loại thứ ba; giai đoạn Philippe Troussier từ 2026 đến đầu 2026 để lại một khoảng lặng khó gọi tên. Ông Kim Sang-sik đến, đội bóng đứng dậy, nhưng ký ức về chuỗi ngày đó vẫn nằm trong các cuộc trao đổi ở hành lang.

Trong toàn bộ hồ sơ, chi tiết có sức nặng nhất không phải tên ai, mà là một chỗ trống. Ở mô hình VFF, ghế phó chủ tịch tài chính từ lâu là kênh để các bầu dẫn vốn vào bóng đá đội tuyển: tiền thưởng, tiền tổ chức giải, tiền xử lý những khoản phát sinh mà ngân sách không kịp trở tay. Ghế đó không có tỷ phú USD nào được đề cử. Khoảng trống ấy là dữ kiện có sức nặng nhất trong toàn bộ cuộc đua, hơn bất kỳ tên riêng nào.

Cấu trúc thu của VFF đứng trên ba chân: ngân sách nhà nước, tài trợ thương mại và vốn bầu. Chân thứ ba đang có dấu hiệu co lại, chân thứ nhất bị ràng buộc bởi thủ tục hành chính — ông Trần Quốc Tuấn là quan chức nhà nước, muốn ứng cử phải có văn bản đồng ý của Bộ. Một cấu trúc như vậy chịu được một mùa, không chịu được một chu kỳ nếu thiếu người đứng ra gánh phần vốn linh hoạt.

Chương trình hành động duy nhất được mô tả trong hồ sơ là của ông Nguyễn Đức Thụy, doanh nhân. Nội dung xoay quanh đóng góp, thu hút nguồn lực và kết nối các bên liên quan. Đọc kỹ thì thấy trọng tâm là tiền và quan hệ; phần bóng đá gần như vắng mặt. Điều đó đặt cuộc đua vào trục nguồn lực đối lập tính liên tục, thay vì đối lập giữa các triết lý bóng đá.

Ở trục kỹ thuật, tín hiệu ngược lại: ông Trần Anh Tú được đề cử lại ghế phó chủ tịch chuyên môn. Nhiều khả năng hướng phát triển của các đội tuyển và hệ thống trẻ sẽ không đổi dù ai ngồi ghế chủ tịch. Sự ổn định này có giá của nó. Trong hồ sơ không có đề án cụ thể nào cho ba điểm đau lâu năm của bóng đá Việt Nam: tỷ lệ chuyển hóa từ trẻ lên đội một, việc canh lịch V.League với lịch đội tuyển, và chuẩn trọng tài cùng VAR. Thiếu đề án là thiếu thông tin, chưa phải bằng chứng rằng không ai có ý tưởng.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các kỳ đại hội thể thao của tôi, một ghế trống trong danh sách sơ bộ thường là chỗ người ta đang chờ một cái tên đủ nặng để điền vào.

Người hâm mộ thường đọc cuộc đua này như một cuộc trưng cầu dân ý. Đội tuyển thắng thì lãnh đạo được lòng, đội tuyển thua thì lãnh đạo mất ghế. Cách đọc đó sai ở chỗ cơ chế. Lá phiếu nằm trong tay các tổ chức thành viên, những người cân nhắc ngân sách địa phương, quyền lợi giải đấu, và ai trả tiền cho chuyến tập huấn mùa đông. Dư luận chỉ là khung hợp thức hóa trên mặt báo.

Cũng có một cách hiểu ngược lại đáng cân nhắc: việc công khai rằng không có tỷ phú USD nào trong danh sách có thể là một quả bóng thử. Thông điệp gửi tới các bầu là còn chỗ, còn thời gian, và cánh cửa vẫn mở trước khi chốt. Nếu đúng vậy, danh sách tháng 10 chỉ là bản nháp của một thỏa thuận lớn hơn.

Còn một khả năng nữa: việc giữ ông Trần Anh Tú ở ghế chuyên môn có thể là một gói thỏa thuận nhằm trấn an các câu lạc bộ rằng phần bóng đá sẽ không bị xáo trộn nếu ghế chủ tịch đổi người. Ổn định là tốt. Quán tính thì không. Áp lực không nằm trên vai, nó nằm trong cách họ buộc dây giày.

Tín hiệu nội bộ cần theo dõi không phải ai đắc cử, mà là ai nhận ghế phó chủ tịch tài chính. Một cái tên bầu xuất hiện trước đại hội sẽ kể lại toàn bộ câu chuyện theo hướng khác. Một ghế trống đến ngày bỏ phiếu sẽ kể câu chuyện ngược lại. Tôi không ghi chép điều họ nói. Tôi ghi nhớ điều họ im lặng. Khi sân vận động trống, tôi mới hiểu tiếng vỗ tay thật sự là gì — và ở VFF, tiếng vỗ tay ấy nằm trong một ô trống trên tờ danh sách.